terug

Excursie passiefhuis school Duitsland
Woningbouwcorporatie BrabantWonen, gemeente 's Hertogenbosch en provincie Noord-Brabant
4 maart 2009

Aanleiding
De Gemeente Den Bosch is van plan in de wijk Meerendonk een brede basisschool te bouwen, de eerste van een hele reeks nieuwe duurzame scholen binnen de gemeente, waarbij functionaliteit, duurzaamheid, gezonde luchtkwaliteit en energiezuinigheid de belangrijkste thema’s zijn in het programma van eisen.
Om betrokken partijen, waaronder BrabantWonen (uitvoerder), Gemeente Den Bosch (opdrachtgever), architecten en adviseurs, en de Provincie Noord-Brabant te informeren over het begrip passiefhuis en de mogelijkheden die dit concept biedt voor de bouw van zeer gezonde en energiezuinige scholen, is 4 maart 2009 een bezoek gebracht aan een twee jaar geleden gerealiseerde PH school in Duitsland. Het passiefhuis team van de Stichting PassiefHuis Holland stond garant voor de inhoud en de organisatie van de excursie.

Presentaties
Op de heenreis werden ter introductie de beginselen van het passiefhuis concept uiteengezet aan de hand van informatiemateriaal en het vertonen van een DVD over diverse gerealiseerde buitenlandse passiefhuis projecten -  waaronder  een nieuwe school in Oostenrijk.
Na ontvangst door  het hoofd van het gemeentelijke bouwbureau (Hochbauamt) gaven de betrokken ambtenaren, architect en adviseurs  op locatie in een van de klaslokalen tekst en uitleg over het ontwikkelingsproces, de uitvoering en het gebruik van het nieuwe schoolgebouw. ’s Middags  volgde een rondleiding door het 24 klassen tellende schoolgebouw.
Centraal in de presentaties stond het ontwerp en de stelling dat een passend passiefhuis ontwerp in combinatie met een mechanisch ventilatiesysteem met warmteterugwinning een vereiste is voor het realiseren van gezonde scholen.
Met name een degelijk en energie-efficiënt gebalanceerd comfortventilatiesysteem, om zeker te zijn van:

  • een blijvend goede luchtkwaliteit, met een laag CO2 en fijn stof gehalte (< 1400 ppm CO2);
  • een hogere onderwijskwaliteit door minder verstoring als gevolg van regelmatig openen en sluiten van ramen in de klassen en dus een betere concentratie op het leerwerk;
  • een zeer grote reductie van de energiebehoefte.
    

Met betrekking tot de passiefhuis maatregelen om energiebesparing te bereiken, is - naast de zware schilisolatie en de grote mate van kierdichting - het ontwerp zò gemaakt dat de school is verdeeld in drie temperatuurzones:
1.
De eerste zone, de centrale entreehal, is ontworpen als een hoge onverwarmde serre, die handmatig natuurlijk kan worden geventileerd door het gebruik van glaslamellen in de gevels en die vorstvrij blijft.
2.
De tweede zone bestaat uit de gangen die vanuit de centrale hal naar de klaslokalen leiden. De temperatuur wordt hier m.b.v. het centrale comfortventilatiesysteem met warmteterugwinning en enkele kleine convectoren onder lange zitelementen op ca. 18 graden C gehouden. Lichthoven zorgen voor de aanwezigheid van daglicht in deze zone.
3.
In de derde zone liggen de klaslokalen langs de buitengevels. Middels intensieve comfortventilatie en een radiator onder het inblaasvlak per klaslokaal en een kleine convector onder een zitelement wordt de temperatuur op 20 graden C gehouden.

 

Door de uitstekende schilisolatie met o.a. de toepassing van  geïsoleerde passiefhuis kozijnen, ramen en deuren, drievoudige beglazing en de thermische opslagcapaciteit in betonnen tussenwanden, vloeren en plafonds ontstaat een gelijkmatige binnentemperatuur.
Met het centrale ventilatiesysteem (22.000 m3/h) met WTW (warmtewiel) en fijn stoffiltering van de verse buitenlucht wordt blijvend een hoge luchtkwaliteit bereikt.
In de praktijk blijkt dat aan de ontwerpuitgangspunten wordt voldaan: een energiebehoefte voor ruimteverwarming van maximaal 18 kWh/(m2a).
De aanwezigheid van regelbare buitenzonwering in de zonaangestraalde gevels zorgt voor een afdoende afscherming van een teveel aan zonnewarmte instraling.
De initiatiefnemers en de schoolleiding waren stuk voor stuk zeer tevreden over zowel het ontwikkelingsproces als het bereikte resultaat; met het functioneren van het ontwerp, alsook met de beheersing van de investeringskosten en de energiekosten als onderdeel van de exploitatiekosten.

Evaluatie
Hoe verschillend er ook kan worden gedacht over de stedenbouwkundige inpassing in de bestaande omgeving of over de architectuur van de school, over één zaak was een ieder het eens: eigenlijk is het ventilatie- en verwarmingsysteem van deze school zeer eenvoudig.
Tot slot stelden de Duitse collega’s dat, hoewel veel overredingskracht, verstandige keuzes, doorzettingsvermogen, een goed passiefhuis ontwerp en een zorgvuldige uitvoering nodig waren geweest - alles overziend - het resultaat van deze ontwikkeling meer dan de moeite waard is geweest.
“Als jullie Nederlanders  de kans krijgen dergelijke scholen te realiseren, dan zullen de kinderen jullie dankbaar zijn!” (PH-Adviseur J.Morhenne).

   

 

Passiefhuisteam
Maarten Bekx
Linda Buijsman
Erik Franke

 

Nawoord:
Inmiddels is bekend dat in 's Hertogenbosch 50 passiefhuizen en een nieuwe passiefhuis school worden gebouwd.
Indien er bij gemeenten, provincies, woningbouwcorporaties of schoolbesturen belangstelling is voor een gelijksoortige of andere excursie kunt u contact opnemen met de Stichting PassiefHuis Holland op 0184-423342 of door te mailen naar info@passiefhuis.nl.